เหล็กขูด เป็นคำในภาษาไทยถิ่นใต้ ในภาคกลางเรียกว่า กระต่ายขูดมะพร้าว
เหล็กขูด
เหล็กขูด เป็นคำในภาษาไทยถิ่นใต้ ในภาคกลางเรียกว่า กระต่ายขูดมะพร้าว ชื่อดังกล่าวมีความหมายสื่อถึงลักษณะการใช้งานอย่างชัดเจน โดยหมายถึงอุปกรณ์ที่ทำจากเหล็กสำหรับขูดเนื้อมะพร้าว เหล็กขูดประกอบด้วยส่วนที่เป็นโลหะสำหรับทำซี่หรือตาเหล็กขูด และวัสดุอื่นๆสำหรับทำตัวเหล็กขูด เหล็กขูดมีการพัฒนารูปแบบอย่างต่อเนื่องตามการเปลี่ยนแปลงของสังคม ในระยะแรกใช้ไม้ที่มีเสี้ยนแข็ง ตัดปลายให้โค้งคมและบาง พร้อมแต่งปลาย เป็นหยักคล้ายฟันปลา เรียกว่า ผล้ายปากเป็ด ต่อมามีการใช้ตะปูตอกเรียงเป็นแผงทะลุแผ่นไม้ แล้วนำเนื้อมะพร้าวมา ตรูน ครูดกับแผงตะปู แต่มีข้อยุ่งยากในการกะเทาะเนื้อมะพร้าวออกจากกะลา และยังทำให้เหลือเศษเนื้อมะพร้าว
ต่อมามีการใช้เหล็กแบนแต่งเป็นซี่และนำไปปักไว้กับ หัวนอ สำหรับขูดมะพร้าว แต่รูปแบบดังกล่าวไม่สะดวกและไม่เหมาะสำหรับผู้หญิงใช้งาน จึงมีการปรับเปลี่ยนเป็นไม้สามง่ามสำหรับรองนั่ง โดยมีเหล็กปักอยู่บริเวณแขนงไม้ จากนั้นจึงพัฒนาโดยการตีเหล็กขูดเฉพาะส่วนปลายสำหรับตอกหรือสวมเข้ากับไม้ จนกลายเป็นรูปแบบของเหล็กขูดที่ใช้ในปัจจุบัน บางชิ้นได้รับการประดิษฐ์ขึ้นโดยแฝงอารมณ์ขันและสะท้อนความคิดสร้างสรรค์ของช่างอย่างบริสุทธิ์ใจ ขณะที่บางชิ้นมีลักษณะล้อเลียนหรือสื่อความหมายถึงเหตุการณ์สำคัญในสังคม จึงเปรียบเสมือนบันทึกประวัติศาสตร์ท้องถิ่นที่สะท้อนพัฒนาการของเทคโนโลยีพื้นบ้าน
รูปแบบของเหล็กขูดมีความหลากหลายและน่าสนใจ โดยพบการประดิษฐ์เป็นรูปสัตว์หลายชนิด ซึ่งเป็นรูปแบบที่พบมากที่สุด นอกจากนี้ยังมีรูปคน ได้แก่ เด็ก ผู้ใหญ่ ผู้ชาย และผู้หญิง รวมถึงส่วนที่รองนั่งซึ่งมีการแกะสลักเป็นลวดลายต่างๆ และบางชิ้นแกะสลักเป็นรูปอวัยวะเพศ การประดิษฐ์เหล็กขูดในลักษณะดังกล่าวสะท้อนให้เห็นถึงแนวคิดและจินตนาการของชาวบ้าน ตลอดจนความสัมพันธ์ระหว่างชาวบ้านกับสัตว์และปฏิกิริยาหรือความสนใจของชาวบ้านที่มีต่อเหตุการณ์และความเปลี่ยนแปลงของสังคมในแต่ละช่วงเวลา
