จั่งซุ้ย : เสื้อกันฝนของกรรมกรเหมืองแร่
คำว่า “จั่งซุ้ย” เป็นชื่อเรียกเสื้อกันฝนแบบโบราณของชาวนาในประเทศจีน โดยคำว่า “จั่ง” หมายถึง ต้นปาล์ม ส่วน “ซุ้ย” หมายถึง เสื้อกันฝนของชาวนาที่ทำจากหญ้า จั่งซุ้ยจึงเป็นเครื่องแต่งกายที่ใช้สำหรับป้องกันร่างกายจากฝนในระหว่างการทำงาน
จังหวัดภูเก็ตเป็นพื้นที่ที่ได้รับอิทธิพลจากมรสุมตะวันตกเฉียงใต้ ส่งผลให้มีฝนตกชุกในช่วงเดือนพฤษภาคมถึงเดือนพฤศจิกายนของทุกปี ในอดีต กิจการเหมืองแร่ในจังหวัดภูเก็ตจึงจำเป็นต้องดำเนินงานท่ามกลางสภาพอากาศที่มีฝนตกอย่างต่อเนื่องตลอดฤดูฝน ทำให้กรรมกรเหมืองแร่ต้องมีเครื่องแต่งกายที่สามารถช่วยป้องกันฝนและเอื้อต่อการทำงาน
ด้วยเหตุนี้ จั่งซุ้ยจึงถูกนำมาประยุกต์ใช้เป็นเสื้อกันฝนสำหรับกรรมกรเหมืองแร่ โดยในพื้นที่จังหวัดภูเก็ตมีการนำ “รกของต้นฉก” ซึ่งเป็นวัสดุที่หาได้ในท้องถิ่นมาใช้ในการทำจั่งซุ้ย วัสดุดังกล่าวช่วยปกคลุมร่างกายและป้องกันน้ำฝน ทำให้กรรมกรสามารถปฏิบัติงานได้ตลอดฤดูฝน
“รก” หมายถึง สิ่งที่มีลักษณะเป็นเส้นคล้ายรากไม้ ห้อยอยู่ตามกิ่งไม้ของพืชบางชนิด ส่วน “ฉก” เป็นชื่อปาล์มชนิดหนึ่ง มีลักษณะใบคล้ายใบจากหรือใบมะพร้าว แต่บริเวณท้องใบมีสีขาว และมักพบขึ้นอยู่บริเวณน้ำตกที่เป็นหินปูน รกของต้นฉกจึงเป็นวัสดุจากธรรมชาติที่สามารถนำมาประยุกต์ใช้ให้เกิดประโยชน์ในชีวิตประจำวัน
จั่งซุ้ยที่ทำจากรกของต้นฉกสะท้อนให้เห็นถึงภูมิปัญญาในการประยุกต์ใช้วัสดุพื้นบ้านให้เหมาะสมกับสภาพแวดล้อมและวิถีการดำรงชีวิตของคนในท้องถิ่น สามารถจัดทำได้ด้วยตนเอง มีความแข็งแรงและทนทาน และสามารถใช้งานได้เป็นเวลานาน ทั้งยังมีคุณสมบัติในการป้องกันฝนไม่ด้อยไปกว่าจั่งซุ้ยที่นำเข้าจากประเทศจีน จึงนับเป็นตัวอย่างหนึ่งของการปรับใช้ภูมิปัญญาจากต่างวัฒนธรรมให้เข้ากับวัสดุและบริบทของท้องถิ่นได้อย่างเหมาะสม
