ครกถีบหรือครกเหยียบ ถือว่าเป็นเครื่องมือตำข้าวชนิดหนึ่ง ที่ชาวบ้านใช้กันทั่วไปในอดีตเพราะเป็นเครื่องทุ่นแรงได้ดีกว่าตำข้าวด้วยตะลุมพุก หรือครกทิ่มข้าว (ครกตำข้าวด้วยสาก)
ครกถีบหรือครกเหยียบ ถือว่าเป็นเครื่องมือตำข้าวชนิดหนึ่ง ที่ชาวบ้านใช้กันทั่วไปในอดีตเพราะเป็นเครื่องทุ่นแรงได้ดีกว่าตำข้าวด้วยตะลุมพุก หรือครกทิ่มข้าว (ครกตำข้าวด้วยสาก)
องค์ประกอบครกถีบ
มีตัวครก ซึ่งส่วนใหญ่นิยมทำจากไม้เนื้อแข็ง ไม่ใช้ไม้เนื้ออ่อน เนื่องจากไม้เนื้ออ่อนมีโอกาสแตกหรือชำรุดได้ง่ายเมื่อได้รับแรงกระแทกจากการตำข้าวเป็นเวลานาน
วิธีใช้ครกถีบ
เริ่มจากนำข้าวกล้องหรือข้าวเปลือกที่ตากแดดแล้วใส่ลงในครก โดยไม่ใส่จนเต็ม เนื่องจากอาจทำให้ข้าวหกหรือกระเด็นออกจากครก สำหรับข้าวเปลือกจำเป็นต้องตากแดดให้เมล็ดข้าวด้านในแห้งก่อนนำมาตำ เพราะหากเมล็ดข้าวยังมีความชื้น เมื่อถูกตำอาจทำให้เมล็ดข้าวสารหักได้ ขณะที่ข้าวเปลือกที่ตากแดดแล้วจะช่วยให้เมล็ดข้าวสารไม่หัก บริเวณปากครกจะมีกระเปาะสำหรับครอบปากครก ทำจากกาบหมากหรือสังกะสี เพื่อป้องกันไม่ให้ข้าวกระเด็นออกมาในขณะตำข้าว ผู้ตำจะใช้ครั้งละ ๑ คน โดยยืนหันหน้าเข้าหาครก เท้าข้างหนึ่งเหยียบบริเวณปากหลุม ส่วนปลายเท้าอีกข้างเหยียบลงบนโคนก้นครกถีบ จนโคนก้นครกถีบเกือบถึงก้นหลุม ขณะเดียวกันส่วนปลายของก้นครกถีบจะกระดกขึ้น เมื่อยกเท้าที่เหยียบโคนก้นครกถีบออก ครกจะตกลงกระแทกข้าวภายในหลุม จากนั้นจึงทำซ้ำอย่างต่อเนื่อง จนรำข้าวถูกขัดออกจากเมล็ดและได้เมล็ดข้าวขาวตามต้องการ จึงหยุดถีบ