ครกตำข้าว เป็นเครื่องมือสำหรับตำข้าว โดยใช้สำหรับทิ่มหรือย้ำเปลือกข้าวให้แตกออกเป็นข้าวสาร นอกจากการตำข้าวด้วยครกถีบแล้ว ยังมีวิธีการตำด้วยครกทิ่มข้าวอีกวิธีหนึ่ง
ครกทิ่มข้าวที่ใช้กันทั่วไปในภาคใต้มีลักษณะเป็นรูปทรงกลม ขนาดเล็กกว่าครกถีบ การตำใช้ สาก ซึ่งมีลักษณะยาวและเรียว น้ำหนักไม่มาก สามารถใช้มือจับเพียงข้างเดียวหรือจับด้วยมือทั้งสองข้างได้
วิธีการใช้ครกทิ่มข้าว
จะวางครกไว้บนพื้นราบและโล่ง โดยส่วนใหญ่มักวางบริเวณข้างยุ้งข้าว จากนั้นนำข้าวกล้องหรือข้าวเปลือกที่ตากแดดแล้วใส่ลงในครก โดยไม่ใส่จนเต็ม แล้วใช้ ป้อหรือเปาะซิ่ง ซึ่งทำจากกาบหมาก มีลักษณะเป็นวงกลม วางครอบบริเวณปากครก เพื่อทำหน้าที่ต่อปากครกให้สูงขึ้นและป้องกันข้าวกระเด็นออกมา
ผู้ตำจะใช้มือข้างที่ถนัดจับบริเวณคอสาก ยกสากขึ้นจนสุดแขนพร้อมกับเขย่งปลายเท้า ขณะที่มืออีกข้างเหวี่ยงตาม จากนั้นจึงจ้วงตำลงในครกอย่างแรง โดยอาศัยแรงและน้ำหนักของสาก ตำอย่างต่อเนื่องจนเห็นว่าเมล็ดข้าวถูกขัดรำออกและมีเมล็ดข้าวในปริมาณที่พอเหมาะ จึงหยุดตำ แล้วจึง ตุ้ยข้าวใส่กระด้ง เพื่อดำเนินการในขั้นตอนต่อไป
