สถาบันทักษิณคดีศึกษา
สถาบันทักษิณคดีศึกษา
เป็นหน่วยงานที่เทียบเท่าคณะของมหาวิทยาลัยทักษิณ ได้รับการยกฐานะเป็นสถาบัน
เมื่อวันที่ ๘ พฤษภาคม พ.ศ.๒๕๒๓ ปัจจุบันตั้งอยู่
ณ บ้านอ่าวทราย ตำบลเกาะยอ อำเภอเมืองสงขลา จังหวัดสงขลา มีเนื้อที่ประมาณ ๒๕ ไร่
ประวัติความเป็นมา
เริ่มต้นตั้งแต่วิทยาลัยวิชาการศึกษาได้เปิดวิทยาเขตประจำภาคใต้ขึ้นที่จังหวัดสงขลา
เมื่อ พ.ศ. ๒๕๑๑ เนื่องจากนิสิตที่เรียนวิชาโทภาษาไทยต้องเรียนรายวิชาคติชนวิทยา
นิสิตรุ่นแรกได้ออกปฏิบัติภาคสนาม ระหว่างวันที่ ๑๖-๒๔ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๑๓ ณ
อำเภอสทิงพระ และอำเภอระโนด จังหวัดสงขลา ผลจากเก็บข้อมูลครั้งนั้น
ทำให้ได้ข้อมูลวัฒนธรรมเป็นจำนวนมาก ทั้งที่เป็นวัตถุของจริง สมุดข่อย
และข้อมูลที่เป็นมุขปาฐะ ข้อมูลเหล่านั้นนับเป็นองค์ความรู้ที่มีคุณค่ายิ่ง
นอกจากเป็นแรงบันดาลใจให้มีการจัดเก็บอย่างเป็นระบบและมีเป้าหมายจนก่อให้เกิด “ห้องวรรณกรรมท้องถิ่นภาคใต้”
ยังก่อให้เกิดโครงการ “ศูนย์ส่งเสริมภาษาและวัฒนธรรมภาคใต้” ขึ้นเมื่อวันที่ ๑๔
พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๑๘
และในปลายปีเดียวกันนี้ได้รับงบประมาณแผ่นดินเพื่อก่อสร้างอาคารเรียนไทยคดีศึกษา
และศูนย์ส่งเสริมภาษาและวัฒนธรรมภาคใต้ ๑ หลัง เป็นอาคาร ๓ ชั้น ขนาด ๓๕.๐ x ๑๐.๕
เมตร เป็นเงิน ๔,๕๘๙,๒๐๐ บาท
ก่อสร้างในบริเวณมหาวิทยาลัยศรีนครินทร
วิโรฒภาคใต้ ตำบลเขารูปช้าง อำเภอเมืองสงขลา จังหวัดสงขลา สร้างเสร็จเมื่อ พ.ศ.
๒๕๒๑ ซึ่งพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร
หรือในหลวงรัชกาลที่ ๙ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์
พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง พร้อมด้วยสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า
กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา เจ้าฟ้ามหาจักรีสิรินธร มหาวชิราลงกรณวรราชภักดี
สิริกิจการิณีพีรยพัฒน รัฐสีมาคุณากรปิยชาติ สยามบรมราชกุมารี ได้เสด็จเปิดอาคาร
ดังกล่าว เมื่อวันที่ ๑๓ กันยายน พ.ศ.
๒๕๒๒ ในบริเวณเดียวกันนี้
มูลนิธิวิภาวดีรังสิตได้บริจาคทุนสำหรับสร้างบ้านทรงไทยภาคใต้ ๑ หลัง เป็นเงิน ๒๕๐,๐๐๐ บาท สร้างเสร็จเมื่อวันที่ ๓๑
ธันวาคม พ.ศ.๒๕๑๑ ตั้งชื่อบ้านนี้ว่า “บ้านวิภาวดีรังสิต”
และตระกูลรัตนเลิศได้บริจาคทุนสร้างบ้านทรงจีนตามแบบสถาปัตยกรรมจีนที่มีอยู่แถวถนนนครใน
จังหวัดสงขลา ๑ หลัง เป็นเงิน ๕๗๐,๐๐๐ บาท สร้างเสร็จเมื่อเดือนกันยายน
พ.ศ. ๒๕๒๓ ตั้งชื่อบ้านนี้ว่า “บ้านรัตนเลิศ”
ครั้นถึง ปี พ.ศ. ๒๕๓๐ สถาบันทักษิณคดีศึกษาเริ่มดำเนินการย้ายสถานที่ตั้งมาอยู่ ณ บ้านอ่าวทราย หมู่ที่ ๑ ตำบลเกาะยอ อำเภอเมืองสงขลา คือที่ตั้งในปัจจุบัน ทั้งนี้เพื่อให้มีอาคาร สถานที่และสิ่งเกื้อกูลอำนวยประโยชน์อื่น ๆ สอดคล้องกับภาระหน้าที่หลักของสถาบัน และสามารถพัฒนากิจกรรมต่างๆ ได้อย่างต่อเนื่องและสมสมัยในอนาคต และในวันที่ ๗ พฤศจิกายน พ.ศ.๒๕๓๐ ฯพณฯ พลเอกเปรม ติณสูลานนท์ นายกรัฐมนตรี เป็นประธานในพิธีวางศิลาฤกษ์การก่อสร้างอาคารต่างๆ เมื่อวันที่ ๒๒ กันยายน พ.ศ.๒๕๓๔ สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ได้เสด็จพระราชดำเนินทรงเปิดพิพิธภัณฑ์คติชนวิทยา ของสถาบันทักษิณคดีศึกษา ในส่วนอาคารกลุ่มหลังคาปั้นหยา หลังคาจั่ว และหลังคาบลานอ สถาบันทักษิณคดีศึกษา ได้รับงบประมาณแผ่นดินสำหรับก่อสร้างอาคาร ถนน รั้ว และก่อสร้างอื่น ๆ ที่เกาะยอ นับตั้งแต่ปี พ.ศ.๒๕๓๐-๒๕๓๘ รวมเป็นเงินทั้งสิ้น ๔๕,๘๓๔,๐๙๗ บาท นอกจากนี้ ยังได้รับการสนับสนุนจากเอกชนเป็นค่าครุภัณฑ์และอื่น ๆ สำหรับจัดข้อมูล และตกแต่งห้องต่าง ๆ ประมาณ ๑๑,๐๐๐,๐๐๐ บาท
ปี
พ.ศ. ๒๕๓๔ สถาบันทักษิณคดีศึกษา ได้จัดทำโครงการก่อสร้างอาคารนวมภูมินทร์
เพื่อเป็นการเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช
บรมนาถบพิตร รัชกาลที่ ๙ เนื่องในมหามงคลวโรกาสจัดงานฉลองศิริราชสมบัติครบ ๕๐ ปี ได้รับงบประมาณก่อสร้างอาคารนวมภูมินทร์
22,080,000
บาท ก่อสร้างแล้วเสร็จในปี พ.ศ.2537 และได้ดำเนินการปรับปรุงพิพิธภัณฑ์ใหม่ทั้งหมด
และพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร รัชกาลที่ ๙
ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรรามาธิบดีศรีสินทรมหาวชิราลงกรณฯ
ขณะดำรงพระอิสริยยศสมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สยามมกุฎราชกุมาร เสด็จพระราชดำเนินแทนพระองค์
ทรงเปิดอาคารนวมภูมินทร์สถาบันทักษิณคดีศึกษา
ในวันที่ ๖ กันยายน พ.ศ. ๒๕๓๙
วันที่ ๑๗ มกราคม พ.ศ.๒๕๓๘ ฯพณฯ นายกรัฐมนตรี (นายชวน หลีกภัย) ได้มีบัญชาให้จัดประชุมปรึกษาหารือเกี่ยวกับการพัฒนาอุดมศึกษา ณ ทำเนียบรัฐบาล โดยมีรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง รัฐมนตรีว่าการทบวงมหาวิทยาลัย ปลัดกระทรวงการคลัง ปลัดทบวงมหาวิทยาลัย อธิการบดีมหาวิทยาลัยและสถาบันอุดมศึกษา จำนวน ๑๕ แห่ง ร่วมประชุมการเสนอตั้งงบประมาณในปี ๒๕๓๙ มีมติให้ตั้งงบประมาณเพื่อการสนับสนุนโครงการก่อสร้างหอนิทรรศการศิลปวัฒนธรรม ของสถาบันทักษิณคดีศึกษา มหาวิทยาลัยทักษิณปัจจุบัน เป็นเงิน ๕๐ ล้านบาท สำหรับปีงบประมาณ ๒๕๓๙ ซึ่งสถาบันฯ วางแผนให้เงินดังกล่าวเพื่อก่อสร้างอาคารอาศรมศิลปกรรมทักษิณ พัฒนาพิพิธภัณฑ์ และระบบความปลอดภัยต่าง ๆ ให้สมบูรณ์ยิ่งขึ้น
ภาระหน้าที่ของสถาบันทักษิณคดีศึกษา
สถาบันทักษิณคดีศึกษา มีภาระหน้าที่และเป้าหมายสำคัญ ดังนี้
๑. ศึกษาค้นคว้าและวิจัยเกี่ยวกับทักษิณศึกษา ในเขต ๑๔ จังหวัดภาคใต้ คือ ชุมพร ระนอง สุราษฎร์ธานี พังงา ภูเก็ต กระบี่ ตรัง นครศรีธรรมราช พัทลุง สงขลา สตูล ปัตตานี ยะลา และนราธิวาส เพื่อประมวลองค์ความรู้ วิเคราะห์ และสังเคราะห์ บริบทสำคัญ ๆ ของสังคมและวัฒนธรรม ได้แก่ สภาพทางภูมิศาสตร์ ทรัพยากรธรรมชาติ ทรัพยากรบุคคล และภูมิปัญญาในการจัดการเพื่อปรับปรนและพัฒนาวิถีการดำเนินชีวิตของแต่ละกลุ่มชน อันเป็นผลต่อระบบความเชื่อปทัสถานในการเลือกถือปฏิบัติ ตลอดจนนิสัยในการคิดและการกระทำที่กลายเป็นรูปแบบให้เกิดการสืบทอด สะสม จนกลายเป็นแนวทางในการถือปฏิบัติร่วมกันอย่างกว้างขวาง และมีพลังต่อกลุ่มชนนั้น ๆ
เป้าหมายหลักของภาระงานด้านนี้ คือ การประมวลและพัฒนาระบบข้อมูลอย่างมีเป้าหมายและต่อเนื่อง ให้เป็นศูนย์สารนิเทศเกี่ยวกับทักษิณศึกษา มีคลังข้อมูลเฉพาะด้านจำแนกตามประเภทของสื่อ ได้แก่ ภาพเสียง เอกสาร และของจริง จำแนกหมวดหมู่ให้สะดวกในการเก็บรวบรวมและให้บริการ และดำเนินการในรูปพิพิธภัณฑ์คติชนวิทยา นำสื่อและเทคโนโลยีมาใช้ประกอบในการจัดเก็บและจัดแสดงตามความเหมาะสมและจำเป็น
๒. ประสานงานกับชาวบ้าน นักวิชาการ หน่วยราชการ และภาคเอกชน เพื่อสนับสนุนส่งเสริมและเผยแพร่กิจกรรมต่าง ๆ อันจะก่อให้เกิดประโยชน์ทางด้านคุ้มป้อง สร้างเสริม และพัฒนาท้องถิ่น ทั้งด้านคุณธรรม จริยธรรม ทรัพยากร วัฒนธรรมการผลิตและการบริโภคที่เหมาะแก่กาลเทศะ และกลุ่มชน เหมาะแก่สภาพเศรษฐกิจ สังคมและการปกครอง อันจะส่งผลให้เกิดการศึกษา เรียนรู้ และสืบทอด โดยมิให้สูญเสียเอกลักษณ์ที่ดีงามของท้องถิ่นและไม่เกิดท้องถิ่นนิยมจนเป็นอุปสรรคต่อการขยายผลไปสู่ระดับชาติหรือระดับสากล แล้วแต่กรณี
เป้าหมายหลักของภาระงานด้านนี้ คือ การจัดกิจกรรมส่งเสริมเผยแพร่ทางแนวคิดภูมิปัญญาและการพัฒนาเชิงวิชาการ โดยการจัดกิจกรรม ประชุม สัมมนา หรืออบรม ดำเนินโครงการเฉพาะเรื่อง และการดำเนินการในส่วน “อาศรมศิลปกรรมทักษิณ” เพื่อสืบทอดและพัฒนางานช่างฝีมือและศิลปหัตถกรรมพื้นบ้าน การขยายผลภูมิปัญญาชาวบ้าน การเสริมสร้างคุณลักษณะบุคลากรในท้องถิ่นทั้งที่เป็นแผนงานระยะสั้นและระยะยาว ตลอดจนการรณรงค์ให้นำปัจจัยทางวัฒนธรรมมาเป็นมิติในการพัฒนาทุกลักษณะ เช่น การจัดการศึกษา ศาสนา ธุรกิจ การเมือง การปกครอง
๓. เสริมสร้างและพัฒนาบุคลากรด้านท้องถิ่นศึกษา จัดฝึกอบรมเฉพาะด้านตามโครงการอาศรมศิลปกรรมทักษิณ ร่วมมือกับองค์กรอื่น ๆ ในการยกย่องเชิดชูผู้มีผลงานดีเด่นในท้องถิ่น สนับสนุนให้ผู้มีความรู้ความสามารถเกี่ยวกับท้องถิ่นศึกษาได้พัฒนาและถ่ายทอด และส่งเสริมในลักษณะอื่น ๆ เพื่อเสริมสร้างและพัฒนาบุคลากรเฉพาะด้านตามความเหมาะสม
องค์ประกอบของสถาบันทักษิณคดีศึกษา
๑. พิพิธภัณฑ์คติชนวิทยา จัดแสดงข้อมูลนิทรรศการถาวรในกลุ่มอาคารต่าง ๆ ดังนี้
อาคารนวมภูมินทร์ ประกอบด้วยห้องต่าง ๆ ดังนี้
๑.๑ ห้องบรรยายสรุป พื้นที่จัดแสดง ๑๓๕ ตารางเมตร
๑.๒ ห้องประวัติศาสตร์และชาติพันธุ์ พื้นที่จัดแสดง ๒๑๖ ตารางเมตร ธนาคารไทยพาณิชย์ (มหาชน) เป็นผู้อุปถัมภ์
๑.๓ ห้องลูกปัดโบราณและเครื่องประดับ พื้นที่จัดแสดง ๘๒.๕ ตารางเมตร สมาคมชาวปักษ์ใต้ในพระบรมราชูปถัมภ์ เป็นผู้อุปถัมภ์
๑.๔ ห้องมีดและศาสตราวุธ พื้นที่จัดแสดง ๒๑๖ ตารางเมตร สำนักงานคณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติ เป็นอุปถัมภ์
๑.๕ ห้องอาชีพชาวใต้ พื้นที่จัดแสดง ๒๔๐ ตารางเมตร
๑.๖ ห้องเครื่องมือจับสัตว์ พื้นที่จัดแสดง ๒๘๘ ตารางเมตร มูลนิธิทักษิณคดีศึกษา เป็นผู้อุปถัมภ์
๑.๗ ห้องเครื่องปั้นดินเผา พื้นที่จัดแสดง ๔๓๒ ตารางเมตร ธนาคารแห่งประเทศไทย เป็นผู้อุปถัมภ์
๑.๘ ห้องผ้าทอพื้นเมืองภาคใต้ พื้นที่จัดแสดง ๑๐๘ ตารางเมตร บริษัท คาลเท็กซ์ จำกัด (มหาชน) เป็นผู้อุปถัมภ์
อาคารกลุ่มหลังคาบลานอ
๑.๑๕ ห้องกระต่ายขูดมะพร้าว พื้นที่จัดแสดง ๔๙ ตารางเมตร
๑.๑๖ ห้องวัฒนธรรมเครื่องแก้ว พื้นที่จัดแสดง ๗๐ ตารางเมตร นายบุญเกียรติ นางสุกใส รัตนเลิศ เป็นผู้อุปถัมภ์
๑.๑๗ ห้องศิลปหัตถกรรมพื้นบ้าน พื้นที่จัดแสดง ๑๔๗ ตารางเมตร ดร.รัตน์ ประธานราษฎร์นิกร เป็นผู้อุปถัมภ์
๑.๑๘ ห้องการจัดการศึกษา พื้นที่จัดแสดง ๔๙ ตารางเมตร
๑.๑๙ ห้องนันทนาการ พื้นที่จัดแสดง ๙๘ ตารางเมตร
๑.๒๐ ห้องวัฒนธรรมเครื่องประทีป พื้นที่จัดแสดง ๑๖ ตารางเมตร
อาคารกลุ่มหลังคาปั้นหยา
๑.๒๑ ห้องวัฒนธรรมเครื่องโลหะและโลหัช พื้นที่จัดแสดง ๔๙ ตารางเมตร นายสมไท - นางวันชื่น เลนุกูล เป็นผู้อุปถัมภ์
๑.๒๒ ห้องอิสลามศึกษา พื้นที่จัดแสดง ๑๓๐ ตารางเมตร
๑.๒๓ ห้องศาสนา พื้นที่จัดแสดง ๑๓๐ ตารางเมตร ดร.รัตน์ ประธานราษฎร์นิกร เป็นผู้อุปถัมภ์
๑.๒๔ ห้องการละเล่นพื้นเมือง
๑.๒๕ ห้องเหรียญและเงินตรา พื้นที่จัดแสดง ๙๘ ตารางเมตร ธนาคารออมสิน เป็นผู้อุปถัมภ์
อาคารกลุ่มหลังคาจั่ว
๑.๒๖-๑.๓๐ ห้องวิถีชีวิตชาวบ้าน พื้นที่จัดแสดง ๙๐๓ ตารางเมตร
๒. อาศรมทักษิณนิทัศน์ ตั้งอยู่ในอาคารนวมภูมินทร์ จัดแสดงข้อมูลต่าง ๆ ดังนี้
๒.๑ ห้องวรรณกรรมท้องถิ่น พื้นที่จัดแสดง ๙๖ ตารางเมตร คุณหญิงพูนสุข ปรีชาพาณิชย์ประธานราษฎร์นิกร เป็นผู้อุปถัมภ์
๒.๒ หอเอกสารท้องถิ่น พื้นที่จัดแสดง ๙๖ ตารางเมตร
๒.๓ พิพิธภัณฑ์ภาพ พื้นที่จัดแสดง ๙๖ ตารางเมตร
๒.๔ พิพิธภัณฑ์เสียง อยู่ในอาคารนวมภูมินทร์ พื้นที่จัดแสดง ๙๖ ตารางเมตร
๒.๕ ห้องสงขลาศึกษา พื้นที่จัดแสดง ๙๖ ตารางเมตร นายชูเกียรติ นางเมตตา อุทกะพันธุ์ เป็นผู้อุปถัมภ์
๒.๖ ศูนย์คอมพิวเตอร์และฐานข้อมูลระบบ C.D.ROM พื้นที่จัดแสดง ๙๖ ตารางเมตร
๓. อาคารอาศรมศิลปกรรมทักษิณ เป็นพื้นที่กลุ่มงานสนับสนุน เสริมสร้างและพัฒนาบุคลากรด้านทักษิณศึกษา เป็นพื้นที่สำหรับกลุ่มภารกิจบริหารงานทั่วไป มีห้องอัครศิลปิน ห้องนิทรรศการหมุนเวียน ห้องพักรับรองรูปทรงเตาเผาเครื่องปั้นดินเผา ลานอาศรมศิลปกรรม และพื้นที่ใช้สอยอื่น ๆ รวม ๒,๐๐๐ ตารางเมตร
๔.
งานสารัตถะและวิจัย มุ่งให้ความสำคัญการวิจัยพื้นฐานทางสังคมและวัฒนธรรมของภาคใต้
และการวิจัยประยุกต์เพื่อพัฒนาสังคม ปัจจุบันคือกลุ่มภารกิจวิชาการและวิจัย
มีขอบข่ายภารกิจคือ ภารกิจวิชาการ ภารกิจวิจัย ภารกิจสารสนเทศ
มีหน้าที่รับผิดชอบดำเนินงานด้านการส่งเสริมและพัฒนางานวิชาการและวิจัย ได้แก่
งานศึกษาและสร้างองค์ความรู้ทางวิชาการ งานวิจัย งานบริการวิชาการ
งานข้อมูลสารสนเทศและเทคโนโลยี และงานส่งเสริมเผยแพร่และพัฒนา
๕. งานส่งเสริมเผยแพร่ เป็นงานกิจกรรมสัมพันธ์ที่ถือเป็นภารกิจที่สำคัญยิ่งของสถาบันทักษิณคดีศึกษา มีสถานที่ดำเนินการคือ อาคารพาไลพัฒนา มีพื้นที่ดำเนินการ ๔,๒๑๑ ตารางเมตร และเวทีแสดงกลางแจ้ง ห้องประชุมบ้านซูซูกิ จุคนประมาณ ๔๐๐ คน ห้องประชุมติณสูลานนท์ ห้องประชุมย่อย และอาคารสารนิเทศ มีพื้นที่ดำเนินการ ๑,๐๐๒ ตารางเมตร
๖. องค์ประกอบอื่น ๆ นอกจากนี้ สถาบันยังมีอาคารสถานที่สำหรับกิจกรรมอื่น ๆ ได้แก่ บ้านวิภาวดีรังสิต อาคารเรือนพักอ่าวทราย ห้องจำหน่ายสินค้าพื้นเมือง ร้านจำหน่ายอาหาร ห้องประชุมจรัญ จารุวัฒนา ห้องพักรับรองวิทยากร อยู่ในอาคารนวมภูมินทร์ และอาคารจอดรถสองชั้น บริเวณด้านหน้าสถาบันทักษิณคดีศึกษา
ปี พ.ศ. ๒๕๖๘ สถาบันทักษิณคดีศึกษา ได้ปรับโครงสร้างการบริหารองค์กร โดยแบ่งออกเป็น ๓ กลุ่มภารกิจ คือ กลุ่มภารกิจบริหารทั่วไป กลุ่มภารกิจวิชาการและวิจัย และกลุ่มภารกิจพิพิธภัณฑ์คติชนวิทยา มีอัตรากำลังทั้งหมด ๓๓ คน แบ่งออกเป็น พนักงานมหาวิทยาลัย จำนวน ๒๐ คน ลูกจ้างประจำ จำนวน ๒ คน และลูกจ้างชั่วคราว จำนวน ๑๐ คน โดยมีวิสัยทัศน์ระดับมหาวิทยาลัย คือ “มุ่งการเป็นมหาวิทยาลัยนวัตกรรมสังคมระดับแนวหน้าของประเทศ ภายในปี ๒๕๗๐” วิสัยทัศน์ระดับหน่วยงาน คือ “สถาบันทักษิณคดีศึกษาเป็นศูนย์กลางการเรียนรู้ สืบรากงานวิจัยทางด้านศิลปวัฒนธรรมและภูมิปัญญาท้องถิ่นภาคใต้ มุ่งนำนวัตกรรมสังคมมาสร้างสรรค์เพื่อสร้างคุณค่า มูลค่าอย่างร่วมสมัย ไปสู่ระดับชาติและนานาชาติ” มีปรัชญาในการดำเนินงานคือ “สั่งสมและสร้างสรรค์ความรู้ เชิดชูภูมิปัญญา เพื่อพัฒนาสังคม” และมีพันธกิจ คือ ๑)รวบรวม ศึกษา วิจัย เพื่อพัฒนาและต่อยอดองค์ความรู้เพื่อสร้างคุณค่า มูลค่าด้านศิลปวัฒนธรรมและภูมิปัญญาท้องถิ่นภาคใต้ ๒) อนุรักษ์ ส่งเสริม เผยแพร่ และให้บริการทางวิชาการด้านศิลปวัฒนธรรม และภูมิปัญญาท้องถิ่นให้เป็นประโยชน์ต่อการยกระดับคุณภาพชีวิตประชาชน ๓) พัฒนาและจัดแสดงพิพิธภัณฑ์คติชนวิทยามีชีวิตที่ได้มาตรฐาน ทันสมัยด้วยเทคโนโลยีดิจิทัล ๔) พัฒนาความเข็มแข็งเครือข่ายทางศิลปวัฒนธรรม และภูมิปัญญาท้องถิ่นภาคใต้ในระดับชาติและนานาชาติ ๕)ใช้องค์ความรู้ทางศิลปวัฒนธรรม และภูมิปัญญาท้องถิ่นเพื่อยกระดับคุณภาพชีวิติประชาชนและพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมของประเทศ และ ๖) บริหารทรัพยากรเพื่อการหารายได้สำหรับการพัฒนาองค์กรอย่างยั่งยืน