หลักฐานจากเครื่องมือเครื่องใช้ที่พบในแหล่งโบราณคดีในภาคใต้บ่งว่า เครื่องโลหะสมัยก่อนประวัติศาสตร์ส่วนมากแสดงถึงการติดต่อรับวัฒนธรรมจากชุมชนภายนอก ส่วนสมัยแรกเริ่มประวัติศาสตร์ จากผลการวิเคราะห์ส่วนประกอบเครื่องมือเครื่องใช้สำริดที่พบในแหล่งโบราณคดียุคนี้ผสมผสานกับหลักฐานสภาพธรณีสันนิษฐาน ได้แก่ แหล่งแร่ธาตุสำคัญในภาคใต้ ตลอดจนการพบก้อนสินแร่ดีบุก ตะกั่ว พอสันนิษฐานได้ว่าคนในชุมชนสมัยแรกเริ่มประวัติศาสตร์ในภาคใต้มีความสามารถในการหาและการใช้เครื่องมือเครื่องใช้โลหะสำริดอย่างแพร่หลาย และได้พัฒนาเป็นเครื่องโลหะอื่นๆ เช่น เหล็ก ตะกั่ว เป็นต้น
เครื่องมือเครื่องใช้ประเภททองเหลืองนิยมกันอย่างแพร่หลายในภาคใต้ในกลุ่มผู้มีฐานะปานกลางถึงฐานะดีเมื่อประมาณ 60-150 ปีมาแล้ว แหล่งผลิตที่สำคัญ คือ ปัตตานี นราธิวาส และนครศรีธรรมราช ส่วนเครื่องมือเครื่องใช้ประเภทเงิน นาก และทองคำ นิยมในกลุ่มผู้มีทรัพย์และมีรสนิยมสูง หรือศรัทธาทำเป็นพุทธบูชา
การพัฒนาเครื่องมือเครื่องใช้พื้นบ้านเป็นโลหะ
จากหลักฐานพบว่ามีการนำโลหะและเทคโนโลยีเกี่ยวกับ โหลกรรมมาใช้พัฒนาเครื่องมือเครื่องใช้ที่ทำด้วยวัสดุชนิดอื่น เพื่อเพิ่มพูนคุณลักษณะ
วัฒนธรรมการใช้เชี่ยนหมากและขันหมาก
ชาวใต้ใช้เชี่ยนหมากตามวัฒนธรรมการกินหมาก การรับรองแขกเหรื่อ และใช้ในพิธีกรรม เช่น การยกขันหมากสู่ขอ หมั้นและการแต่งงาน ใช้แทนนิติกรรมในการรับนักแสดง ถ้านักแสดง “รับขันหมาก” ถือว่าตกลงตามคำมั่นสัญญา ถ้าผิดข้อตกลง เรียกว่า “เบี้ยวขันหมาก” กลายเป็นคนเชื่อถือยาก