อาณาจักรสทิงปุระ (เมืองสทิงพระ)

อาณาจักรสทิงปุระ (เมืองสทิงพระ)

            จากหลักฐานทางธรณีวิทยาพบว่า บริเวณคาบสมุทรสทิงพระเป็นผืนแผ่นดินใหญ่ใหม่เกิดขึ้นในยุคโฮโลซีน (Holocene) เมื่อประมาณ ๕,๐๐๐ ปีมาแล้ว เกิดจากการทับถมของซากหอยปะการังและทราย ที่ถูกคลื่นลมพัดพา ทำให้มีลักษณะเป็นสันทรายยาวตั้งแต่บริเวณเชิงเขาหัวแดง ในเขตอำเภอสิงหนคร จังหวัดสงขลา ขึ้นไปจนถึงอำเภอหัวไทย จังหวัดนครศรีธรรมราช

            คาบสมุทรสทิงพระหรือที่เรียกอีกอย่างหนึ่งว่า แผ่นดินบก นั้น หมายถึง แผ่นดินที่มีสภาพคล้ายเกาะ ทิศตะวันออกจดอ่าวไทย ทิศตะวันตกจดทะเลหลวง โดยมีปากช่องจากทะเลสาบออกสู่อ่าวไทยทางทิศใต้ไปที่ปากน้ำสงขลา หรือที่เรียกว่า ปากอ่าวแหลมสน จะมีลักษณะเป็นที่ลุ่มที่ดอนสลับกันไป โดยมีบริเวณตัวสันทรายเป็นที่ดอน ซึ่งใช้เป็นที่ตั้งแหล่งชุมชนอาศัยอยู่ได้ ส่วนบริเวณที่ลุ่มระหว่างสันทรายใช้เป็นแหล่งปลูกข้าวและพืชพันธ์ได้ดี ดังนั้น คาบสมุทรสทิงพระจึงเหมาะที่จะตั้งแหล่งชุมชนโบราณ

            ชุมชนโบราณสทิงพระ ชุมชนสทิงพระเป็นชุมชนที่มีความเจริญรุ่งเรืองมีอำนาจ ในระหว่างพุทธศตวรรษที่ ๑๒-๑๘ ชุมชนสทิงพระตั้งอยู่ที่ตำบลจะทิ้งพระ อำเภอสทิงพระ จังหวัดสงขลา นักโบราณคดีได้พบซากโบราณที่มีลักษณะทางสถาปัตยกรรมแบบอิฐประกอบหิน การก่อสร้างใช้หินเป็นรากฐาน มีการฝังรากลึกลงไปในดินเพื่อให้ความมั่นคงแข็งแรง นอกจากนี้ยังพบเครื่องมือที่ทำด้วยเหล็ก ทองคำ ลูกปัด ภาชานะดินเผาและเศษดินเผา เป็นต้น

            เขาพะโคะ คือ ภูเขาที่มีพระไสยาสน์ประดิษฐ์อยู่ภายในพระวิหาร คำว่า พะโค เป็นคำที่มาจาก “พระโคตมะ” ซึ่งเป็นชื่อของพระพุทธไสยาสน์บนเขาพะโคะ

สมัยเมืองสทิงพระ

            สงขลาเดิมทีตั้งอยู่ที่เมืองสทิงพระ ชื่อเดิม คือ เมืองสทิง มีอายุราว พ.ศ. ๗๐๐-๘๐๐ คำว่า “สทิง” เป็นคำภาษามอญ เพี้ยนมาจากว่า “สตึง” หรือ “สทึง” แปลว่า สายน้ำ สทึงหรือสิงหรา ต่อมาเพี้ยนเป็นสงขลา พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงมีพระบรมราชวินิจฉัยว่า สงขลานี้เดิมชื่อ “สิงหนคร” อ่านว่า สิง-หะ-นะ-คะ-ระ แต่เวลาออกเสียงเป็น “ซิง-หะ-รา” หรือ “สิงโกรา” จนฝรั่งเรียกตามชื่อเป็น  “ซิงกอร่า” Singora แปลว่าเมืองบนยอดเขา ในจดหมายเหตุสมัยอยุธยา เรียกเมืองนี้ว่า เมืองสทิงพระ หรือสทิงพาราณสี