วัฒนธรรมของชาวเล หรือชาวน้ำ
ชาวเลเป็นชนเผ่าพื้นเมืองดั้งเดิมของดินแดนมลายูในสมัยดึกดำบรรพ์ก่อนที่ชาวมลายูจะเข้ามาอยู่อาศัยอยู่ ชาวมลายูเรียกชาวเลว่า โอรังละอุต แปลว่าคนทะเล ชาวอูรักลาโว้ยอาศัยอยู่ในท้องทะเล ยังชีพด้วยการหาปลาตามเกาะแก่งต่างๆ มีนิสัยหวาดกลัวคนแปลกหน้า และอพยพเปลี่ยนถิ่นที่อยู่ไปเรื่อยๆ จากเกาะในอินโดนีเซีย มาเลเซียในอดีต เรื่อยมาจนถึงเมืองไทย ปัจจุบันมีชุมชนชาวอูรักลาโว้ยหลายแห่งใน ๕ จังหวัดภาคใต้ ประกอบด้วย จ.ระนอง พังงา ภูเก็ต กระบี่ และตรัง และหากรวมกับชาวมอแกน และมอแกลนแล้ว จะมีประชากรกลุ่มชาติพันธุ์ทะเลเหล่านี้กว่าหมื่นคน สำหรับจังหวัดภูเก็ต พวกเขาตั้งบริเวณเกาะสิเหร่ หาดราไวย์ แหลมหลาเหนือ และบ้านสะปำ ในจังหวัดภูเก็ต ชาวอุรังลาโว้ยใช้ชีวิตครอบครัวแบบผัวเดียวเมียเดียว โดยฝ่ายชายจะเข้าอยู่กับครัวเรือนฝ่ายหญิงชั่วคราว ก่อนแยกเป็นครอบครัวเดี่ยวเมื่อถึงเวลาสมควร ชาวอุรักลาโว้ยนั้นนับถือผีบรรพบุรุษ และสิ่งเหนือธรรมชาติว่ามีอิทธิพลต่อวิถีชีวิต "โต๊ะหมอ"จะเป็นผู้นำในการทำพิธีกรรมต่างๆ เช่นพิธีลอยเรือ พิธีแก้บน เป็นต้น รูปภาพด้านบน แกะสลักไม้เชื่อกันว่าเป็นทวด บรรพบุรุษของชาวเล ที่นับถือกันมาแต่โบราณ เชื่อว่ากันว่าจะคอยดูแลปกปักรักษาลูกหลาน หมู่บ้านให้อยู่เย็นเป็นสุข
ทุกครึ่งปีในเดือนหกและเดือนสิบเอ็ด ไม่ว่าชาวอุรังลาโว้ย จะกระจัดกระจายอยู่ที่ใด พวกเขาก็จะกลับมายังถิ่นฐานเดิมเพื่อเข้าร่วมในพิธีลอยเรือ หรือ "เปอลาจั๊ก" หรือปลาจั๊ก ในวันนั้นที่ชายหาดจะมีการบรรเลงรำมะนา เสียงเพลง การร้องรำ การเล่นรองเง็ง ตลอดจนการดื่มฉลองพิธีการในวาระอันสำคัญของชาวอุรังลาโว้ย
กระสอบแขวนช่อ
กระสอบแขวนช่อ หรือ เตียบ ภาชนะใส่ของ เป็นงานหัตถกรรมฝีมืออย่างหนึ่งที่ทำมากจากใบลานหรือปาหนัน ซึ่งพบได้มากแถบจังหวัดกระบี่ ภูเก็ต พังงา ในวิถีชีวิตของกลุ่มชาวเลนี้ การทำกระสอบแขวนช่อขึ้นมาเพื่อใช้ในประเพณีที่สำคัญเช่น ประเพณีทำบุญเดือนสิบ ในจังหวัดพังงา ชาวบ้านจะนำอาหาร ข้าวสาร ขนมของแห้ง เป็นต้น บรรจุลงไปในกระบอบแขวนช่อแล้วนำไปทำบุญอุทิศส่วนบุญกุศลให้กับบรรพบุรุษหรือผู้ที่ล่วงลับไปแล้ว การทำกระสอบแขวนช่อขึ้นอยู่กับขนาดและปริมาณของที่ของที่จะบรรจุลงไป นำมาสานให้สวยงาม ฝีมือมีความประณีต และมักใช้ในประเพณีทำบุญเดือนสิบ
ไม้นวด หรือนมสาว
อุปกรณ์นวดหลัง ช่วยบรรเทาการปวดเมื่อย เช่น หลัง หัวไหล่ บ่า เป็นต้น
หลายคนคงแปลกใจ ลักษณะนมสาวที่จัดแสดงในกลุ่มวิถีชีวิตของชาวเลนี้ เป็นวัตถุรูปร่างแปลกๆ มีลักษณะคล้ายอวัยวะส่วนหนึ่งของผู้หญิง ซึ่งทำให้เกิดรูปร่างมองแล้วน่าชวนยิ้ม หัวเราะ เมื่อมองในเชิงศิลปะคนไทยชอบจินตนาการ มีความคิดสร้างสรรค์ รังสรรค์ผลงานให้มีคุณค่า เช่น การสร้างรูปแบบเป็นอะไรที่มีทรวดทรงแล้วทำให้มีความสุข มีอัตลักษณ์ต่างๆ ดังเช่นไม้นวดที่ทำขึ้นเป็นรูปนมหญิงสาว หรือเรียกว่า นมสาว มาใช้ให้เกิดประโยชน์ ทำให้เป็นเครื่องมือที่ใช้ในการบรรเทาการปวดเมื่อยได้วิธีหนึ่ง อันเกิดจากภูมิปัญญาของชาวบ้านที่มีการนานมา อาจจะทำจากไม้หรือทำมาวัสดุจากกะลามพะร้าวก็ได้ ดังที่เห็นในปัจจุบันใช้กะลามะพร้าวนวดเท้า เป็นต้น